इतिहास विभाग – प्राचीन कालीन मंदिरांच्या स्थापत्य शैली व अभियांत्रिकीवर डिजीटल पद्धतीतून व्याख्यान

दाते काॅलेजमधील इतिहास विभागात दिनांक २५ जुलै २०२६ रोजी प्रा. प्रितम सरग यांचे दृकश्राव्य सहाय्याने वरील विषयावर व्याख्यान संपन्न झाले. यावेळी प्राचार्य डॉ. राजेश सिंगरु सरांनी प्राचीनकाळापासून भारताला कसा वैभवशाली वारसा आहे हे विशद केले. प्रा. सरग यांनी बृहदेश्वर, तंजावर, कोणार्क इ. मंदिरांच्या तंत्रज्ञान आणि अभियांत्रिकीवर बोलक्या चित्रपटांतून प्रकाश टाकला. यावेळी इतिहास विषयाचे अनेक विद्यार्थी उपस्थित होते. कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक व आभारप्रदर्शन इतिहास विभाग प्रमुख प्रा. गजानन लांजेवार यांनी केले.

दि. 10 मार्च 2026 रोजी पदव्युत्तर इतिहास विभागाच्या वतीने इतिहास विभागात फिल्ड वर्क व रिसर्च कार्यशाळा संपन्न झाली. यावेळी प्रमुख मार्गदर्शक प्रा. यशवंत राठोड तर कार्यशाळा समन्वयक प्रा. प्रितम सरग होते. मार्गदर्शक प्रा. यशवंत राठोड यांनी यावेळी इतिहास आणि भूगोल यांचा कसा परस्पर संबंध आहे,  Geological survey of India नी लोणार सहित अनेक वारसा स्थळे कशाप्रकारे Archialogical History of Ancient Indian Memories  कशी हस्तांतरीत केलीत, याची विविध उदाहरणे देऊन पटवून दिले. यावेळी शिवाजी महाराजांच्या भूगोल विषयक धोरणाचा ओझरता आढावाही घेण्यात आला. Field work record and Desetation या महत्त्वाच्या विषयांवरील विविधांगी बाजूवर प्रकाश टाकण्यात आला. सदर कार्यक्रम महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. राजेश सिंगरु यांच्या मार्गदर्शनाखाली घेण्यात आला. कार्यशाळेमागील भुमिका आणि प्रस्तावना इतिहास विभाग प्रमुख गजानन लांजेवार पाटील यांनी तर आभार प्रदर्शन प्रा. रितीका मेश्राम यांनी केले.  बहुसंख्य उपस्थितिमुळे व विद्यार्थी प्रतिसादामुळे कार्यशाळेची यशस्वी सांगता झाली.

बाबाजी दाते कॉलेजमध्ये इतिहास विभागाच्या वतीने शनिवार, दि. ०३ जानेवारी २०२६ रोजी स्वा. सावरकर सभागृहात सावित्रीबाई फुले जयंती साजरी करण्यात आली.
कार्यक्रमामध्ये महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. राजेश सिंगरु हे अध्यक्षस्थानी तर सामाजिक कार्यकर्त्या तथा नगरसेविका सौ. किर्ती राऊत या प्रमुख अतिथी म्हणून उपस्थित होत्या. अत्यंत कठिण व विपरीत परिस्थितीत सावित्रीबाईनी जे हाल अपेष्टा सोसून तळातील वर्गांना व महिलांना साक्षर करण्यासाठी मशाल पेटविली,  ही बाब अतिशय प्रशंसनीय आहे, म्हणूनच आज महिलांची सर्वच क्षेत्रात प्रगती झाल्याचे चित्र आज पाहावयास मिळते असे सौ. किर्ती राऊत यांनी विशद केले. तर आधुनिक भारताच्या इतिहासात सावित्रीबाई फुलेंचे नांव सुवर्णाक्षरांनी लिहिलेले एक महत्वपूर्ण पान आहे, त्यांच्यापासून आपण प्रेरणा घेऊन नव्या भारताचे चित्र सक्षमपणे उभे केलेले पाहिजे असे प्राचार्य डॉ. सिंगरु यांनी उद्बोधन केले. महाविद्यालयातील सर्वच शिक्षक व शिक्षकेतर कर्मचारी हजर असलेल्या या कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक कार्यक्रम समन्वयक इतिहास विभाग प्रमुख गजानन लांजेवार यांनी तर आभार प्रदर्शन प्रा. प्रितम सरग यांनी मानले.

अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषदेच्या राष्ट्रीय मंत्री कु. पायल किनाके यांनी दिनांक ०६ डिसेंबरला बाबाजी दाते कॉलेजच्या इतिहास विभागाला सदिच्छा भेट दिली. त्यावेळी त्यांनी इतिहास विभागातील विविध अभ्यासक्रम आणि नेट-सेट केंद्राच्या उभारणीची माहिती घेऊन, इतिहास विभागातील वैविध्यपूर्ण योजनांची प्रशंसा केली. कु. पायल किनाके या बाबाजी दाते कला आणि वाणिज्य महाविद्यालय यवतमाळ येथील माजी विद्यार्थींनी आहेत. विद्यार्थींनी असताना कॉलेजच्या प्रत्येक कार्यक्रमामध्ये उत्साहाने भाग घेत असत त्याचा फायदा त्यांना पुढील आयुष्यात झाला असे त्यांनी सांगितले.

राष्ट्रीय परिषदेतील प्रमुख वक्ते, मान्यवर, संशोधक, वाचक तसेच विद्यार्थ्यांच्या स्वागतासाठी दि. २९/११/२०२५ रोजी बाबाजी दाते कॉलेजच्या इतिहास विभागातील प्राध्यापक व विद्यार्थ्यांनी शिवकालीन पद्मदुर्ग  किल्ल्याची आकर्षक प्रतिकृती उभारली. शिक्षणमहर्षी बाबाजी दाते यांच्या पुतळ्यासमोरील प्रशासकीय विभागाजवळ ही प्रतिकृती उभारल्यामुळे सर्वांचेच लक्ष वेधून घेत होते. सर्वांनी ऐतिहासिक पद्मदुर्ग किल्याच्या प्रतिकृतीची स्तुती केली. यामुळे दाते महाविद्यालयाच्या शिरपेचात एक मानाचा तुरा रोवला गेला.
परिषदेच्या उद्घाटनासाठी जात असतानाच प्रमुख पाहुण्यांनी पद्मदुर्ग प्रतिकृतीचे तसेच तिच्या उभारणीत सहभागी वास्तुविशारद विद्यार्थ्यांचे मुक्तकंठाने कौतुक केले.
या किल्ला उभारणीसाठी इतिहास विभागप्रमुख प्रा. गजानन लांजेवार-पाटील यांच्या मार्गदर्शनाखाली प्रा. प्रितम सरग, प्रा. वैष्णवी दिवटे, प्रा. प्रणाली सुरकर, प्रा. रुतिका मेश्राम तसेच विद्यार्थी आदित्य काटपेल्लीवार, कृष्णा लुगून, कोमल पेंदोर, स्नेहा मेश्राम, हर्षदिप रनमले, सुजल क्षीरसागर, पवन रणमले, रोहित राठोड, प्रांजली काळे इत्यादींनी परिश्रम घेतले.
महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. राजेश सिंगरु यांनी वेळोवेळी आवश्यक मार्गदर्शन व सहकार्य देत विद्यार्थ्यांचे मनोबल उंचावले. संस्थेचे अध्यक्ष श्री. विनायक दाते यांनी इतिहास विभागाने अशाच प्रकारचे विविध उपक्रम करावे; संस्था नेहमीच त्यांच्या कार्याला प्रोत्साहन देईल, असे आश्वासन दिले.

सोमवार दिनांक १० नोव्हेंबर २०२५ रोजी, आदिलशाहीतील बलाढ्य सरदार अफजलखान याचा शिवाजी महाराजांने वध केला, या ऐतिहासिक घटनेचे स्मरण म्हणून महाराष्ट्र शासनाच्या सांस्कृतिक विभागाने विद्यार्थ्यांना शिवकालीन दुर्ग बनविण्याचे जे आव्हान केले होते. त्याला प्रतिसाद देऊन महाविद्यालयातील इतिहास विभागाने किल्ल्यासाठी लागणारी कच्ची सामग्री जमा करुन प्रतापगड या ऐतिहासिक किल्ल्याची छोटी प्रतिकृती तयार करून ऐतिहासिक वास्तुचे स्मरण करुन दिले. यावेळी डॉ.  रवीजीत गावंडे, डॉ. अमोल राऊत तथा इतिहास विभागातील  प्रा. प्रितम सरग,  वैष्णवी दिवटे,  प्रा. रुतिका मेश्राम, प्रा. प्रणाली सुरकर इत्यादि शिक्षकांनी तसेच इतिहास विभागातील प्रांजली काळे, वैष्णवी मडावी, निलेश चव्हाण, पवन इंगोले,  कविता मोडी यांनी इतिहास विभाग प्रमुख गजानन लांजेवार यांच्या मार्गदर्शनाखाली प्रतापगडाची प्रतिकृती तयार केली. यावेळी महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. राजेश सिंगरू सरांनी शिवाजी महाराजांच्या स्वराज्याच्या उभारणीत गड किल्ले यांचे कोणते स्थान होते हे विद्यार्थ्यांना पटवून दिले.

इतिहास विभागात संशोधन कार्यशाळा संपन्न - गुरुवार दिनांक ०६ नोव्हेंबरला, बाबाजी दाते महाविद्यालय,  यवतमाळ येथील पदव्युत्तर इतिहास विभागात संशोधन कार्यशाळा संपन्न झाली. यावेळी मुख्य मार्गदर्शन लोकनायक बापूजी अणे महिला महाविद्यालयाच्या इतिहास विभाग प्रमूख प्रा. डॉ. कविता तातेड या होत्या तर महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. राजेश सिंगरु यांनी अध्यक्षस्थान भूषविले. डॉ. तातेड मॅडम यांनी संशोधनासाठी समस्यांची उकल कशी करावी,  विषय निवड,  मर्यादा इ. सर्व टप्पे ब्लॅक बोर्डवर समजावून सांगितले. प्राचार्य सिंगरु सरांनी संशोधन ही न संपणारी प्रक्रीया असून,  संशोधनाचे कार्यक्षेत्र हे आवाक्याबाहेरचे घेऊ नये, संशोधन हे समाजोपयोगी व मौलिक असावेत अशा आशय व्यक्त केला. या कार्यशाळेसाठी इतिहास विभाग प्रमुख गजानन लांजेवार,  प्रा. प्रितम सरग,  प्रा. वैष्णवी दिवटे,  प्रा. रुतिका मेश्राम,  प्रा. प्रणाली सुरकर यांनी अथक परिश्रम घेतले. यावेळी पदव्युत्तर इतिहास विभागातील अनेक विद्यार्थ्यांनी प्रश्नोत्तरांच्या चर्चेत सहभाग घेतला होता. कार्यशाळेचे प्रास्ताविक विभाग प्रमुख गजानन लांजेवार तर आभार प्रा. वैष्णवी दिवटे यांनी केले.

इतिहास विभागाद्वारे आधार कार्ड चे 15 वर्ष या विषयावर आज दिनांक 06 ऑक्टोबर 2025 रोजी मार्गदर्शन व प्रश्नमंजुषा स्पर्धा संपन्न. प्रा. प्रीतम सरग यांनी आधार कार्ड ची आवश्यकता, आधार कार्ड च्या 15 वर्षाचा प्रवास, आधार कार्ड पुढील आव्हाने यांवर प्रकाश टाकला. त्यानंतर दिलेल्या माहितीवर आधारित प्रश्नमंजुषा स्पर्धा घेण्यात आली. प्रा. प्रणाली सूरकर, प्रा. वैष्णवी दिवटे व प्रा. रितिका मेश्राम यांनी प्रश्नमंजुषेचे पर्यवेक्षक म्हणून कार्य पार पाडले. वरिष्ठ प्रा. डॉ. सचिन जयस्वाल व विभाग प्रमुख प्रा. गजानन लांजेवार यांचे आयोजनात मार्गदर्शन व सहकार्य लाभले. प्रश्नमंजुषा स्पर्धेत एकूण 56 विद्यार्थ्यांनी सहभाग घेतला.

दि. ०१/१०/२०२५ रोजी इतिहास विभागाद्वारे महात्मा गांधी यांच्या जयंतीनिमित्त Untold Gandhi या विषयावर महाविद्यालयातील IQAC केंद्र येथे सकाळी ११.०० वाजता कार्यशाळा घेण्यात आली. कार्यशाळेला महाविद्यालयाचे वरिष्ठ प्राध्यापक डॉ. सचिन जयस्वाल हे मार्गदर्शक म्हणून लाभले. महात्मा गांधी यांच्यात जो आत्मविश्वास होता तो सर्व विद्यार्थ्यांत असावा तेव्हाच कोणत्याही कठीण प्रसंगी आपण म. गांधी प्रमाणे लढा देऊ शकतो असे मत प्रतिपादित केले. प्रा. प्रणाली सूरकर यांनी म. गांधी यांच्या प्रारंभिक जीवनावर प्रकाश टाकला, प्रा. वैष्णवी दिवटे यांनी महात्मा गांधी यांचे विचार किती महत्त्वाचे आहे हे पटवून दिले. प्रा. प्रीतम सरग यांनी महात्मा गांधी व नोबेल पुरस्कार या बद्दल विचार मांडले जागतिक शांतीचे दूत म्हणून ओळख प्राप्त गांधीना नोबेल पारितोषिक का मिळाले नाही याची माहिती दिली. इतिहास विभाग प्रमुख प्रा. गजानन लांजेवार यांनी आपल्या म. गांधी यांच्या वरील कवितेतून वातावरण प्रसन्न केले. कार्यशाळेला विद्यार्थी व विभाग प्रमुखांचे सहकार्य लाभले.

इतिहास विभागाद्वारे आयोजित नवरात्री विशेष: चौसष्ट योगिनी मंदिर मितौली (मुरैना), मध्यप्रदेश या विषयावर महाविद्यालयातील IQAC केंद्र येथे दिनांक 29 सप्टेंबर 2025 रोजी सकाळी 11 वाजता कार्यशाळा घेण्यात आली.
प्रा. प्रीतम सरग यांनी भारतातील ऐतिहासिक महत्व प्राप्त असलेल्या चौसष्ट योगिनी मंदिरांची थोडक्यात माहिती दिली. भारताच्या जुन्या संसद भवनाची संरचना ही मुरैना येथील चौसष्ठ योगिनी मंदिराला प्रेरित होऊन घेतल्या गेली याची माहिती त्यांनी दिली. त्याचसोबत या मंदिराची व जुन्या संसद भवनाची चित्रे दाखवून दोन्हीतील साम्य यावर प्रकाश टाकला. प्रा. प्रणाली सूरकर यांनी चौसष्ट योगिनी मंदिराची स्थापत्य शैली, त्याचा इतिहास, व जुनी संसद यांची माहिती विद्यार्थ्यांना दिली. शेवटी विषयावर आधारित प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांकडून प्राप्त उत्तरांचे सविस्तर विश्लेषण त्यांनी केले.
कार्यशाळेच्या यशस्वितेसाठी इतिहास विभाग प्रमुख प्रा. गजानन लांजेवार, महाविद्यालयाचे वरिष्ठ प्राध्यापक डॉ. सचिन जयस्वाल व प्रा. वैष्णवी दिवटे यांचे मार्गदर्शन लाभले.

इतिहास विभागाद्वारे आयोजित "शिवरायांचे 12 किल्ले युनेस्को च्या यादीत" या विषयावर आज दिनांक 27 सप्टेंबर 2025 रोजी सकाळी ठीक 10 वाजता महाविद्यालयातील IQAC केंद्र येथे कार्यशाळा आयोजित करण्यात आली. प्रा. गजानन लांजेवार यांनी कार्यशाळेचा हेतू स्पष्ट केला व शिवकाळात गडकिल्ल्यांचे काय महत्व होते यावर प्रकाश टाकला. महाविद्यालयाचे सन्माननीय प्राचार्य डॉ. राजेश सिंगरु यांनी कार्यशाळेला भेट देऊन विद्यार्थ्यांना डिजिटल शिक्षण पद्धचीचे फायदे स्पष्ट करून दिले. कार्यशाळेचे संचालन प्रा. प्रीतम सरग यांनी केले ज्यात जागतिक वारसा स्थळ म्हणून निवड झालेल्या सर्व 12 किल्ल्यांची माहिती दिली व त्याच सोबत महाराष्ट्रातील अन्य जागतिक वारसा स्थळांची देखील थोडक्यात माहिती त्यांनी विद्यार्थ्यांना दिली. प्रा. वैष्णवी दिवटे व उपस्थित सर्व विद्यार्थ्यांचे या कार्यशाळेला सहकार्य लाभले.

स्थानिक बाबाजी दाते कॉलेजमध्ये दिनांक 26 सप्टेंबर 2025 ला इतिहास अभ्यास मंडळाचे उद्घाटन समारंभ संपन्न झाला. यावेळी धर्म व भाषा अभ्यासक तथा इतिहास संशोधक डॉ. अशोक राणा यांचे विवेचणात्मक व्याख्यान संपन्न झाले. यावेळी त्यांनी यवतमाळ जिल्ह्रातील  द. बा. महाजन, य. खु. देशपांडे, प्र. र. देशमुख यांच्या ऐतिहासिक कार्याचा आढावा घेतला व विद्यार्थांनी संशोधनात्मक वृत्ती बाळगावी असे आपल्या भाषणात सांगितले. वेळी इतिहास अभ्यास मंडळाच्या कार्यकारणीचे स्वागत करण्यात आले असून काहींनी इतिहास विषयाचे महत्व, हाच विषय का घेतला यांवर थोडक्यात मनोगत व्यक्त केले. महाविद्यालयाचे प्राचार्य  डॉ. राजेश सिंगरु सरांनी इतिहासाच्या विविध उपक्रमांची माहिती दिली व विदर्भातील पवनार, रामटेक, मनसर, टाकळघाट इ. संशोधन स्थळांवर प्रकाश टाकला. कार्यक्रमाला राज्यशास्त्र विभाग प्रमुख व वरिष्ठ प्राध्यापक डॉ. सचिन जयस्वाल हे प्रमुख अतिथी होते. त्यांनीही इतिहास हा भुतकाळ व वर्तमानकाळ यांना जोडणारा दुवा आहे हे सांगून इतिहास हा जीवन जगण्याचा विषय असल्याचे प्रतिपादन केले. पाहुण्यांचा परिचय व प्रास्ताविक इतिहास विभाग प्रमुख गजानन लांजेवार-पाटील यांनी केला व मॉडर्न यवतमाळ हिस्टरी कॅटलॉग तयार करण्याचा संकल्पही प्रास्ताविकेतून केला. कार्यक्रमाचे संचलन आदित्य काटपेल्लीवार यांनी तर आभार पुनम सिडाम यांनी मानले. यशस्वीतेसाठी प्रा. प्रितम सरग, प्रा. प्रणाली सुरकर, प्रा. रितिका मेश्राम, प्रा. वैष्णवी दिवटे इ. इतिहास शिक्षकांनी तर अर्थराज राठोड, अक्षय दडांजे, रोहित राठोड, सुजल क्षिरसागर, जयपाल जाधव, खुशी शिवणकर, आदिती कुळसंगे, मोनाली खेकळे इ. विद्यार्थांनी परिश्रम घेतले.

"80 टनाचे रहस्य: बृहदेश्वर मंदिर, तंजावर" या विषयावर आधारित चर्चासत्र दिनांक 19 सप्टेंबर 2025 रोजी सकाळी ठीक 10 वाजता महाविद्यालयातील IQAC केंद्र येथे घेण्यात आली. इतिहास विभाग प्रमुख प्रा. गजानन लांजेवार यांनी मंदिराचे ऐतिहासिक महत्व, निर्माण साहित्य, शासक इत्यादींची माहिती स्पष्ट केली. चर्चासत्राचे संचालन, समन्वय व सादरीकरण प्रा. प्रीतम सरग यांनी केले त्यात त्यांनी मंदिर निर्माणात प्रयुक्त अभियांत्रिकी व मंदिर निर्माण शैली व अन्य अत्यंत महत्वपूर्ण माहिती विद्यार्थ्यांना दिली. सादरीकरणानंतर प्रा. वैष्णवी दिवटे यांनी विद्यार्थ्यांना प्रश्न व उत्तरे यांच्या माध्यमातून बोलके केले.  चर्चासत्राच्या यशस्वितेसाठी महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. राजेश सिंगरु व वरिष्ठ प्रा. डॉ. सचिन जयस्वाल यांचे मार्गदर्शन लाभले. अभ्यासक्रमवितिरिक्त आयोजित या चर्चासत्रात विद्यार्थ्यांना नवीन ज्ञानाची माहिती मिळाली अशी विद्यार्थ्यांकडून प्रतिक्रिया मिळाली. इतिहास विभागातील प्रा. प्रणाली सूरकर प्रा. रितिका मेश्राम व सर्व विद्यार्थ्यांनी या चर्चासत्राच्या यशस्वितेसाठी अथक परिश्रम घेतले.

इतिहास विभागाद्वारे आयोजित "प्राचीन भारतीय विज्ञान" या विषयावर दिनांक 17 सप्टेंबर 2025 रोजी सकाळी ठीक 10 वाजता महाविद्यालयातील IQAC केंद्र येथे कार्यशाळा घेण्यात आली. कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक प्रा. वैष्णवी दिवटे यांनी केले. त्यांनी आपल्या प्रास्ताविकेत प्राचीन भारतीय विज्ञान समकालीन जगासाठी कसे आश्चर्याचे केंद्र ठरत आहे यावर भाष्य केले. इतिहास विभाग प्रमुख प्रा. गजानन लांजेवार यांनी आपल्या मार्गदर्शन पर भाषणात प्राचीन भारतीय वैद्यानिक आपल्या काळाच्या कसे पुढे होते? व प्राचीन भारतीय विद्यानाचे महत्व काय? यांचे सविस्तर माहिती विद्यार्थ्यांना दिली. कार्यशाळेचे संचालन प्रा. प्रीतम सरग यांनी केले त्यांनी विद्यार्थ्यांना विविध प्राचीन भारतीय विज्ञानावर आधारित ग्रंथांची व त्यांच्या रचनाकारांची माहिती दिली. त्याच सोबत आधुनिक काळात प्राचीन भारतीय विद्यान किती प्रासंगिक ठरत आहे याचे सुद्धा मार्गदर्शन करण्यात आले. कार्यशाळा नंतर गुगल फॉर्म द्वारे कार्यशाळेवर आधारित प्रश्नमंजुषा विद्यार्थ्यांकडून सोडवून घेण्यात आली. या कार्यशाळेला महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. राजेश सिंगरु यांचे महत्वपूर्ण सहकार्य लाभले सोबतच वरिष्ठ प्राध्यापक कला शाखा प्रमुख प्रा. डॉ. सचिन जयस्वाल यांचे विशेष सहकार्य व बहुमोलाचे मार्गदर्शन लाभले. अभ्यासक्रमव्यतिरिक्त आयोजित या कार्यशाळेला इतिहास विषयाच्या पदवी व पदव्युत्तर पदवीच्या सर्व विद्यार्थ्यांनी मोठ्या संख्येने आपली उपस्थिती नोंदविली.

इतिहास व नेट सेट विभागाच्या संयुक्त विद्यमाने,   PM-USHA  अंतर्गत संशोधन कार्यशाळा आज दि. 29 शनिवार रोजी संपन्न झाली.  या कार्यशाळेचे उदघाटन श्री. विनायक दाते,  अध्यक्ष विशुद्ध विद्यालय न्यास यांच्या हस्ते करण्यात आले.  यावेळी सचिव श्री. विजयराव कासलीकर,  कार्यक्रमाचे अध्यक्ष प्राचार्य डॉ. राजेश सिंगरु सर, उपप्राचार्य डॉ. ताराचंद कंठाळे सर,  तज्ज्ञ मार्गदर्शक म्हणून सं.गा.बा. अमरावती विद्यापीठातील अत्यंत ओजस्वी आणि अभ्यासू वक्ते डॉ. संतोष बनसोड सर,  विशेष आकर्षण व 23 वेळा नेट सेटचा विक्रम रचणारे डॉ. अण्णा वैद्य सर या सर्वानी संशोधक म्हणजे काय पासुन ते शेवटपर्यंत सर्व पायऱ्या समजून दिल्यात. बनसोड सरांनी यवतमाळ जिल्ह्याचा इतिहास ओघवत्या शैलीत मांडला. डॉ.  वैद्यसरांनी पहिल्या पेपरमधील काठिण्य पातळीवर प्रकाश टाकून परीक्षा पासच करण्याचे साधे सोपे प्रमेय प्रयोग अनुमान व तर्काच्या कसोटीवर उतरून लावण्याचे कसब शिकविले. नेट सेट स्टडी करणार्या विद्यार्थ्यांना योग्य ते वातावरण,  निवांत शांत जागा,  आवश्यक ती पुस्तके व इतरही संसाधन सामुग्री उपलब्ध करून देण्याचे आश्वासन दिले.  नवनवीन अभिनव प्रयोग आपल्या बाबाची दाते महाविद्यालयात  साकार करण्याचा आणि विद्यार्थीकेंद्रित उपक्रम यशस्वी करण्याचा मानस प्राचार्य डॉ. राजेश सिंगरु सरांनी जाहीर केला. आजचा कार्यक्रम सांस्कृतिक नव्हता किंवा तैलचित्र रेखाटन नव्हते तर जे होते ते फक्त बुध्दीवरधक होते.  विद्यार्थी अडीच तास तल्लीन होऊन,  एकदिल होऊन ऐकत होते. विविध उपक्रम असूनही विद्यार्थी भरभरुन होते. कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक नेट सेट समन्वयक प्रा. गजानन लांजेवार यांनी तर बहारदार व दिलखुश निवेदन डॉ. राम पंचभाई सरांनी केले.

इतिहास विभाच्या वतीने आज दिनांक 19 मार्च 2025, बुधवारला नेट / सेट आणि संशोधन कार्यशाळेचे उदघाटन वाणिज्य महाविद्यालय न्यासाचे अध्यक्ष श्री. विनायक दाते आणि महाविद्यालयाचे कल्पक व सुविद्य प्राचार्य डॉ. राजेश सिंगरु यांचे शुभहस्ते संपन्न झाले.
यावेळी श्री. विनायक दाते यांनी अभ्यासू व होतकरु विद्यार्थ्यांना आवश्यक ती संदर्भसाधने, समार्गदर्शक वातावरण इत्यादी सुविधा उपलब्ध करण्याचे आश्वासन दिले. प्राचार्य डॉ. राजेश सिंगरु सरांनी नेट सेट उपयुक्तता आणि महत्व तसेच UPSC and History, 1^St  Paper sources,  Method of Micro Studies इत्यादी गोष्टींवर तसेच अनाकलनीय संशोधन प्रकल्प यावरील विवीध पैलूंवर प्रकाश टाकण्यात आला. यावेळी  एम.ए. इतिहास चे अनेक विद्यार्थी उपस्थित होते. आजच्या उपक्रमात नेट सेट मार्गदर्शन केंद्र आपल्या महाविद्यालयात सुरु झाल्याचे अधिकृत शिक्कामोर्तब झाले. यावेळी नेटसेट मार्गदर्शन केंद्र समन्वयक म्हणून इतिहास विभाग प्रमुख प्रा. गजानन लांजेवार यांना नियुक्त करण्यात आले आहे.

स्थानिक बाबाजी दाते कला आणि वाणिज्य महाविद्यालय, यवतमाळ येथील इतिहास विभागात 'इतिहास संशोधन प्रबंध कार्यशाळा' दिनांक १६ डिसेंबर २०२४ रोजी, सकाळी १० ते १२ या वेळात संपन्न झाली. या कार्यशाळेसाठी लोकनायक बापूजी अणे महिला महाविद्यालयातील इतिहास विभाग प्रमुख डॉ. कविता तातेड मॅडम प्रमुख मार्गदर्शक म्हणून उपस्थित होत्या. प्रा. डॉ. तातेड मॅडम संशोधनाच्या संपूर्ण पायऱ्या विद्यार्थ्यांना समजावून सांगितल्या. यावेळी अमोलकचंद महाविद्यालय, यवतमाळ येथील पदव्युत्तर इतिहास विभागाचे अनेक विद्यार्थ्यांनी उपस्थिती दर्शविली. यावेळी अमोलकचंद महाविद्यालयाच्या इतिहास विभाग प्रमुख प्रा. सुलोचना लांजेवार व सव्वालाखे मॅडम प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होत्या. विशेष म्हणजे या कार्यशाळेला संस्थेचे अध्यक्ष श्री. विनायक दाते यांनीभेट देऊन संशोधन म्हणजे काय..?  यावर आपले मनोगत व्यक्त केले. कार्यशाळेचे संचालन प्रीतम सरग यांनी व आभारप्रदर्शन इतिहास विभाग प्रमुख प्रा. गजानन लांजेवार यांनी केले.

मध्ययुगीन भारतातील अवतरणे आणि इतिहास लेखन, या विषयांवर नानकीबाई वाधवाणी महाविद्यालय यवतमाळ येथील इतिहास विभाग प्रमुख प्रा. डॉ. सिद्धार्थ जाधव सर यांचे ५ एप्रिल २०२४ रोजी व्याख्यान संपन्न झाले. बाबाजी दाते कला आणि वाणिज्य महाविद्यालय, यवतमाळ येथे झालेल्या ऐतिहासिक व्याख्यानाला पदवी व पदव्युत्तर इतिहास विभागाचे विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
यवतमाळ जिल्ह्यातील उत्खनीत स्थळांमध्ये कोणकोणत्या वस्तू सापडल्या यावर त्यांनी प्रकाश टाकला. शिवाय सुल्तानकालिन घटना व इतिहास पीपीटी प्रेझेन्टेशनच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना इतिहासातील संदर्भा सुलभ पद्धतीने समजावून सांगितले.
सदर कार्यक्रमाच्या यशस्वीतेसाठी महाविद्यालयाच्या प्राचार्या डॉ. सौ. वर्षा कुळकर्णी मॅडम, विभाग प्रमुख गजानन लांजेवार आणि विद्यार्थी यांनी प्रयत्न केले.  ५ एप्रिलला आज उन्हाळ्याची दाहकता तीव्र असूनही स्वा. सावरकर सभागृहातील विद्यार्थी तल्लीन झाले होते.    गजानन लांजेवार, इतिहास विभाग प्रमुख.

बाबाजी दाते कला आणि वाणिज्य महाविद्यालयात दिनांक १५ मार्च २०२४ रोजी इतिहास विभागाच्या वतीने “इतिहास काल आज आणि उद्या” या विषयावर व्याख्यान संपन्न झाले.  प्रमुख वक्ते म्हणून प्राचीन भारतीय इतिहास व संस्कृती अभ्यासक, महाराष्ट्रातील सुप्रसिद्ध वक्ते प्रा. डॉ. अशोक राणा उपस्थित होते.
प्रा. डॉ. अशोक राणा यांनी सांस्कृतिक इतिहास मांडताना विदर्भ हा देश होता व त्यांचे पौराणिक महत्त्व विशद करतांना श्रीकृष्ण रुख्मिणी आख्यायिका, विदर्भातील पुरातत्वीय स्थळे, यवतमाळ जिल्ह्याचा इतिहास इ. घटकांवर प्रकाश टाकण्यात आला. शिवाय विदर्भाच्या इतिहासावर लिखाण करणाऱ्या या.मा.काळे, शारदाश्रमाचे संस्थापक यशवंत खुशाल देशपांडे यांच्या संशोधन कार्य आणि हस्तलिखित शोधताना कशा हाल अपेष्टा सोसल्या यावर थोडक्यात प्रकाश टाकण्यात आला. यावेळी प्राचार्य डॉ. वर्षा कुळकर्णी, संगाबा अमरावती विद्यापीठ व्यवस्थापण परिषद सदस्य प्रा. हरीदास धुर्वे उपस्थित होते.

बाबाजी दाते कला आणि वाणिज्य महाविद्यालय यवतमाळ येथील राष्ट्रीय सेवा योजना व इतिहास विभाग यांच्या संयुक्त विद्यमाने दिनांक 06/06/2022 रोजी शिवाजी महाराजांच्या राज्याभिषेक दिनानिमित्त शिवस्वराज्य दिन कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले.
कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी राष्ट्रीय सेवा योजनेच्या कार्यक्रम अधिकारी डॉ. वैशाली मेश्राम या होत्या. त्यांनी प्रास्ताविकातून शिवस्वराज्य दिनाची भूमिका स्पष्ट करून विद्यार्थ्यांना शिवरायांचे कार्य सर्वसामान्य जनतेसाठी कसे प्रेरक होते हे सांगितले.
कार्यक्रमाचे प्रमुख अतिथी व मार्गदर्शक म्हणून लाभलेले श्री सुनील भीष्म यांनी विद्यार्थ्यांना इतिहास कालीन प्रसंगाचे स्मरण करून विविध घटना जिवंत केल्या व पुस्तक वाचून ज्ञान वृद्धिंगत करण्याचा संकल्प दिला.
इतिहास विभाग प्रमुख प्रा. गजानन लांजेवार यांनी विद्यार्थ्यांना इतिहास कालीन बाबींचे स्मरण करून देऊन इतिहासातील विविध स्मारके व किल्ले यांचे जतन करून नवीन पिढीला त्यांचा प्राचीन वारसा जपण्याचा संदेश दिला .
शिवस्वराज्य दिनानिमित्त घेण्यात आलेल्या किल्ले बनाओ व शिवाजी महाराज यांच्या जीवनावरील स्केच स्पर्धेत बक्षीस प्राप्त झालेल्या विद्यार्थ्यांना शिल देवून गौरविण्यात आले.
कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन अर्पिता खोब्रागडे हिने केले तर आभार प्रार्थना इंगोले हिने मानले. कार्यक्रमाच्या यशस्वितेकरिता साक्षी चव्हाण, रोहन गायकवाड, मनिषा मोकासे, दिशा आडे, माहेश्वरी आत्राम, सृष्टी येडमे, दादाजी किनकर, रश्मी परसराम, निशांत मडावी, प्रज्वल मेश्राम, शितल पोटे, खुशी नंदनवार यांनी परिश्रम घेतले.

बाबाजी दाते कला आणि वाणिज्य महाविद्यालय, यवतमाळ येथे दि. 8 जानेवारी, 2022 रोजी इतिहास अभ्यास मंडळाचा उदघाटन समारंभ संपन्न झाला. प्रास्ताविक इतिहास विभाग प्रमुख गजानन लांजेवार यांनी केले. अभ्यास मंडळाचे उद्घाटन करतांना श्री विनायक दाते, अध्यक्ष, वाणिज्य महाविद्यालय न्यास यांनी सामाजिक जीवनात इतिहासाचे महत्व विषद केले. प्रमुख अतिथी शिवशक्ती महाविद्यालय बाभुळगांव येथील प्रा. डॉ. चंद्रकांत सरदार हांनी देशाचा व राज्याचा इतिहास ज्याप्रमाणे महत्त्वाचा आहे त्याचप्रमाणे स्थानिक इतिहासही महत्त्वाचा आहे हे सांगितले. राजकीय इतिहासाचा अभ्यास होतो तसा सामाजिक इतिहासाचा अभ्यास होणे आवश्यक आहे असे त्यांनी सांगतले. महाविद्यालयाचे इंग्रजी विभाग प्रमुख डॉ. विवेक देशमुख यांनी विद्यार्थ्यांना यवतमाळ परिसराच्या इतिहासाचा अभ्यास करण्याचे आवाहन केले. महाविद्यालयाच्या प्राचार्या डॉ. वर्षा कुळकर्णी यांनी त्यांच्या अध्यक्षीय भाषणात इतिहास अभ्यास मंडळाला शुभेच्छा दिल्या. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन अभ्यास मंडळाचे अध्यक्ष दादाजी कीनकर यांनी केले.  आभार कु. पायल कोवे हिने केले. इतिहास विषयाचे पदवी व पदव्युत्तर वर्गातील अनेक विद्यार्थी कार्यक्रमास उपस्थित होते.